Đi trên đường đi

                    Nhà Văn Quyên Di

Khi tôi học lái xe, tôi không ý thức được những điều tôi sắp viết. Lúc ấy, tâm trí tôi chỉ tập trung tất cả vào những lời hướng dẫn của người bạn dạy lái ngồi bên cạnh. Rồi sau đó, mười mấy năm trời, tôi lái xe, đi học, đi làm, đi lo công chuyện, đi chơi..., mà không suy nghĩ gì hết. Thì lái xe là... lái xe, suy nghĩ cái gì nữa .
Thế nhưng gần đây, một người bạn từ Việt Nam mới sang Mĩ; nhờ tôi dạy lái xe. Trong khi ngồi bên cạnh anh bạn, giảng giải về luật đi đường và cách lái xé, tôi chợt nhận ra một vài điều vô cùng quan trọng. Quan trọng không những cho việc lái xe, mà nhất là quan trọng cho tôi khi tiến bước trên đường đời.
Điều khiến tôi quan tâm hơn cả là cái thắng. Trước đây tôi vẫn cứ tưởng trong chiếc xe, cơ phận quán trọng hơn hết là bộ máy. Không có bộ máy, hay bộ máy hỏng, chiếc xe không còn chạy được, nó sẽ không còn đáng gọi là ''xe'', vì không còn chức năng giúp người ta di chuyển nữa. Bộ máy thật quan trọng, điều ấy dĩ nhiên là đúng, nhưng cái thắng lại quan trọng hơn. Để tôi nói cho bạn nghe nhé: nếu chiếc xe thiếu bộ máy, hay bộ máy hỏng, chiếc xe không chạy được, và người định lái nó sẽ phải ngồi ở nhà, không thể tới được nơi định tới. Nhưng nếu chiếc xe có bộ máy tốt, chạy nhanh, mà xe không có thắng, hoặc thắng bị hư, thì người đó có nhiều ''cơ hội '' để không bao giờ lái bất cứ một chiếc xe nào nữa!
Trên xa lộ của các thành phố hay tiểu bang, xe cộ lao nhanh vun vút. Ai cũng muốn lái xe thật nhanh để sớm đến mục tiêu. Xe chạy càng nhanh thì thắng lại càng khó và khi thắng không kịp thì Xảy ra tai nạn. Sự thương vong không những xảy tới cho người lái xe, mà còn cho người lái những chiếc xe khác nữa.
Tôi nghĩ đến đường đời. Trên con đường này người ta cũng đua nhau lái xe nhanh, ai cũng mong cho mau đến mục tiêu, đến trước người khác càng tốt. Ít có ai ý thức rằng lái xe trên đường đời cũng y như lái xe trong thành phố hay trên xa lộ: chuyện tống ga cho xe chạy nhanh không quan trọng bằng việc đạp thắng cho xe dừng lại. Trên đường đời, người ta thường bị những mục tiêu danh vọng, tiền tài, địa vị lôi cuốn. Đó là những hấp lực, những cục nam châm có sức mạnh khiến người ta lao tới, đôi khi nhắm mắt mà lao tới, không còn biết đến những ai, những gì đang ở chung quanh mình. Điều đó khiến xảy ra những va chạm. Va chạm làm nên tai nạn, và tai nạn làm cho người ta mất luôn khả năng tiến tới. Người ta sẽ không đạt được mục tiêu. đồng thời lãnh nhận nhiều đau khổ.
Nghĩ đến điều đó, tôi mới thấy đi trên đường đời, nghệ thuật quan trọng là nghệ thuật biết dừng lại chứ không phải là nghệ thuật tìm cách tiến tới thật nhanh. Nhưng đã có mấy ai, mà tôi cũng thế, lúc nào cũng biết và dám can đảm dừng lại đúng nơi, đúng lúc? Đường trong thành phố còn có đèn xanh, đèn đỏ, còn có bảng ''stop'', còn có cảnh sát. Đường đời không có đèn xanh đèn đỏ, không có bảng, không có cảnh sát. Chính tôi phải kiểm soát tốc độ của tội, phải tự quan sát để tiến tới hay dừng lại. Sự kiểm soát chính mình và quan sát mọi sự chung quanh quả nhiên phải được gọi là một ''nghệ thuật sống ''.
Khi hướng đẫn anh bạn học lái xe, tôi còn khám phá ra sự quan trọng trong việc phân biệt giữa ''đường'' và ''hướng ''. Khi tôi hỏi anh biết đường ấy chưa, anh trả lời là biết rồi, và quả nhiên anh tìm ra con đường ấy thật. Nhưng khi tôi bảo anh lái xe đến một địa điểm nằm trên con đường ấy thì anh chạy... ngược chiều. Nghĩa là càng ngày anh càng xa dần mục tiêu. Thay vì lái xe lên miền núi ở hướng Bắc thì anh cho chạy về miền biển ở hướng Nam .
Tôi có một anh bạn khác, lái xe tìm đến các địa điểm rất chính xác. Nghệ thuật của anh thật đơn giản: bao giờ trước khi lên xe, anh cũng mở bản đồ xem trước; tìm đường,  định hướng cẩn thận; ghi ra giấy; rồi cứ nắm mảnh giấy mà lái xe. Trăm lần như một, anh đều đến mục tiêu một cách dễ dàng, chính xác và đúng giờ.
Thật ra, không phải bất cứ ai lái xe đều có thói quen tốt như anh bạn thứ hai của tôi. Chính vì thế mà khi lái xe trên đường, có nhiều người ngơ ngác, không biết là mình đang đi về hướng nào. Lại có những người không có ý niệm gì về những hướng Đông, Tây , Nam , Bắc! Lái xe là lái xe, lái theo thói quen, đến được đâu là do kinh nghiệm đã lái xe đến đó nhiều lần, không biết địa điểm đó nằm ở hướng nào kể từ điểm xuất phát.
Biết đường, xét ra không quan trọng bằng biết hướng. Không biết đường, người ta không đến được mục tiêu. Nhưng biết đường mà không biết hướng, người ta không đến được mục tiêu đã đành, mà còn xa dần mục tiêu hơn nữa.
Trên đường đời, có lẽ cũng có nhiều người biết ''đường'' mà không biết ''hướng''. Chính vì thế mới xảy ra chuyện "lạc nẻo đường đời'. Có người biết rất nhiều ''đường'' nhưng không biết, hay không để ý những ''đường'' đó dẫn mình đến ''hướng'' nào. Tôi hình dung ''đường'' là những kiến thức mình có, mà ''hướng" là lí tưởng của đời mình. Tài năng, kiến thức của mình cần đem sử dụng để phục vụ một lí tưởng chân chính, giúp mình càng ngày càng tiến gần đến lí tưởng hơn. Đặt sai hướng cuộc đời, phục vụ cho một ''lí tưởng'' sai lầm thì, kiến thức càng cao, hiểu biết càng rộng càng nguy hiểm và càng kéo người ta đến chỗ sai lạc nhiều hơn, nhanh hơn. Khi đó, giá mà không có kiến thức, có lẽ tốt hơn.
Kết hợp giữa tiến tới và dừng lại, và kết hợp giữa đường với hướng, tôi nhìn ta một điều rất quan trọng cho đời mình: tiến tới là chuyện tốt, nhưng tôi cần luôn tỉnh thức để biết dừng lại. Chính khi dừng lại, tôi định hướng xem mình đã đi đúng đường đúng hướng chưa. Nếu đi sai đường, đi ngược hướng, tôi còn kịp thời thay đường, chuyển hướng. Sự thay đường, chuyển hướng này đòi hỏi nơi tôi một sự can đảm và chân thành đến độ dám đặt lại cả vấn đề cuộc sống của mlnh.
Một quan sát khác cũng đưa tôi đến một suy tư đặc biệt: thường thường khi lái xe, người ta hay chở theo nhiều người khác. Những người này đa số là người thân trong gia đình hoặc bạn bè thân thiết. Nếu không may tôi đi lạc đường hay gây ra tai nạn thì những người này chịu cùng số phận với tôi. Chịu cùng số phận, chỉ vì họ đã tin tưởng trao sự an toàn của họ cho tôi. Trong cuộc đời, cũng có nhiều người chịu ảnh hưởng về những quyết định và hành động của tôi. Nếu tôi không ''thắng'' kịp, nếu tôi đi sai ''đường'' lạc ''hướng'', tôi đem lại khổ đau không những cho riêng tôi, mà cho tất cả những người ấy nữa. Chuyện đắng cay là những người ấy lại là những người gần gũi tôi nhất và tôi yêu thương nhất.
Làm xong công tác hướng dẫn lái xe cho anh bạn mới tới tôi nhận được nơi anh những lời cảm ơn nồng nhiệt, Tôi cũng cảm ơn anh, nồng nhiệt không kém. Anh có vẻ ngỡ ngàng không hiểu. Anh đâu biết được rằng nhờ có anh và chuyện học lái xe của anh, tôi học được những bài học vô cùng quan trọng cho cuộc đời mình.
                                                  
 

TÌM VỀ CỘI NGUỒN

 

 

 

LOS ANGELES - Chúng tôi s k cho các bn câu chuyn ca mt ngưi đang đi tìm v ci ngun, sp bưc chân vào “ngôi nhà ci ngun,” nhưng lòng cht lo lng: “Không biết ngưi ta có s chp nhn tôi? Tôi không có gì đ trao li c.”

 

  

 Ði Hc UCLA, ngày 24 tháng 3, 2010

 

“Tôi mng sinh nht tôi mi ngày!”

“Vì tôi không biết mình ra đi ngày nào...”

“Tôi k nim ngày 30 tháng 4, vì đó là cái mc lch s gn lin vi đi tôi...”

“Tôi k nim c ngày 12 tháng 4 na. Ngày này, tôi đưc nhn vào phòng cp cu ca trung tâm y khoa này...”

“Tôi li mun k nim luôn ngày 19 tháng 11, vì cái vòng đeo tay tôi đưc đeo t hi nh, có dòng ch “19 tháng 11, 1974.”

“Tôi không biết cha m rut mình là ai...”

“Và tôi cũng chng biết gì v ngun gc ca mình, điu mà đa tr bình thưng nào cũng biết.”

Ðó là đon t thut ca mt thanh niên, biết rng mình chc chn gc gác Vit Nam, nhưng li chưa bao gi thc s cm nhn đy đ ngun gc y.

Ngưi thanh niên “biết chc, nhưng li không chc” y, tên là Vũ Tiến Kinh.

C ta, gm các y tá, sinh viên y khoa, y sĩ, bác sĩ ni trú, và bác sĩ nhi đng có mt trong bui hp, đ nghe Kinh nói, bng nhiên yên lng.

Ch trưc đó ít phút thôi, h đã cưi rn rã trưc nhng li khôi hài ca Vũ Tiến Kinh.

Không khí trong phòng chùng li. Có nhng ánh mt cht nng trĩu, long lanh.

Hôm y là mt s kin đc bit. Ðó là mt cuc đoàn t, đúng nghĩa. Tt c bt ngun t s kin xy ra cách đây gn 35 năm, đúng vào nhng ngày này, ca tháng 4.

Cũng ti đây, 35 năm trưc

 

Vũ Tiến Kinh đã có mt ti đây, gn 35 năm trưc.

Nhiu sinh viên y khoa, bác sĩ ni trú và các nhân viên hành chánh ca bnh vin Mattel Children's Hospital, và David Geffen School of Medicine, thuc trưng UCLA, đã mang vào phòng nhng hp cơm, đ va ăn trưa, va chng kiến cuc hi ng đc bit, và nghe Kinh k li chuyn đi mình.

Câu chuyn mà h đưc nghe là cuc hành trình ca mt ngưi đi tìm ngun ci.

Ngày 12 tháng 4, 1975, chuyến máy bay đưa Kinh, và 219 tr em m côi khác ca vin m côi An Lc, ri khi mt Vit Nam đang tan tác vì chiến tranh, đã phi h cánh gp xung Los Angeles.

Lý do là vì Kinh và gn 20 tr sơ sinh khác đã quá yếu, không th tiếp tc cuc hành trình đến thng Fort Benning, Georgia, nơi các em s đưc Tressler Lutheran Agency thu xếp tìm gia đình cha m nuôi.

Bác sĩ nhi khoa Barry Halpern, gi đây đã 61 tui, tóm tt bng giám đnh y khoa do chính tay ông viết, v bnh nhân Vũ Tiến Kinh, cách đây đúng 35 năm: “Bnh nhân Vũ Tiến Kinh, khong ba tháng tui, èo ut, thiếu dinh dưng, b háo nưc do bnh đi t, b viêm kết mc nng, chc l đy mình.”

Trưc khi chuyn Kinh qua mt y sĩ khác, Halpern gi kèm theo h sơ bnh lý ca Kinh mt lá thư viết tay, trong đó ông viết: “Em bé này là mt bnh nhân rt thú v, và chúng tôi UCLA rt mong đưc biết sc khe em s tiến trin ra sao trong nhng tháng ngày ti.”

Ngày mt ngày hai, nhng “tháng ngày ti” c cht chng.

Tr sơ sinh đến ri đi, Bác Sĩ Halpern cũng quên mt đi bnh nhân tí hon “rt thú vị” ca mình.

Bng mt cái đã ba mươi lăm năm!

Mt hôm ông nhn đưc thư ca mt ngưi có cái tên ông chưa bao gi nghe: Joseph Palmeter - Vũ Tiến Kinh.

Thư viết:

“Kính thưa Bác Sĩ Halpern,

Tên tôi là Joseph Palmeter, Vũ Tiến Kinh, ngưi M gc Vit, mà ông, hi còn là mt bác sĩ ni trú ti UCLA có th đã tng săn sóc vào tháng 4 năm 1975. Ðến t mt chuyến máy bay do bà Betty Tisdale t chc, vi 219 tr m côi khác, tôi lúc đó hin nhiên rt là èo ut. Gn ba mươi lăm năm sau, tôi rt vui có dp viết thư báo cho bác sĩ biết tôi đã khe... Nếu đây đúng là ông, thì Bác Sĩ Halpern ơi, xin bác sĩ nhn nơi đây lòng biết ơn chân thành ca tôi.”

Gi kèm theo thư ca Kinh là bn sao bc thư tay mà Bác Sĩ Halpern đã viết kèm theo h sơ bnh lý 35 năm trưc.

Bnh nhân “tí hon rt thú v,” gi đây đã là mt thanh niên, đi tìm v ci ngun, và đi tìm v ân nhân, ca 35 năm trưc.

Bác Sĩ Halpern, gi đang làm vic vi bnh vin nhi đng Northridge, cho biết đã phi v UCLA đ tìm li h sơ bnh lý ca Kinh, ri t đó, tìm hiu v nhng đa tr đến t vin m côi An Lc, v nhân vt Betty Tisdale, ch tch ca cô nhi vin này, và là ngưi đã hết sc cương quyết, vn đng tt c kh năng, nh hưng và tin bc ca mình đ mang hơn 200 cô nhi Vit Nam ra khi chiến tranh, đến chn bình an. Chuyn y, đã 35 năm trôi qua!

Thế ri, Kinh đưc gp li ngưi bác sĩ ân nhân, đ đích thân, trân trng nói li cm t trưc mt các sinh viên y khoa, bác sĩ nhi đng, y tá, và ban qun tr ca bnh vin cũ.

“Cám ơn bác sĩ đã cu mng tôi!”

“Cám ơn ban qun tr UCLA. Tôi luôn luôn nh ơn quý v, và biết là minh chng hùng hn ca nn y khoa hin đi, ca tinh thn cu nhân đ thế và li th trưc thn Hippocrates ca các bác sĩ.”

Ri bng mt ging rt nh, Kinh nói:

“Tôi rt vinh hnh tìm đưc tr v “cánh ca” đã đưa tôi vào Hoa K.”Kinh, và câu chuyn đi

Vi li nói chuyn sc so thông minh, lôi cun, dí dm, khôi hài, Vũ Tiến Kinh khiến c ta lúc thì cưi ngt ngho, lúc li đy xúc đng.

Kinh k là sau khi ri UCLA, anh đưc mt gia đình đo Tin Lành Williamsport, mt thành ph nh min vùng quê ti tiu bang Pennsylvania mang v nuôi dưng. Cha m đt tên anh là Joseph Palmeter.

Như mt ngưi con đi xa v nhà tâm s vi gia đình, Kinh cho biết đã có bng c nhân âm nhc ti Westminster College tiu bang Pennsylvania, và bng cao hc v hòa âm ti Penn State University.

Anh hin đang là mt thy giáo dy nhc Connecticut.

“Nhng hc sinh bc trung hc ca tôi, liên tc dy tôi ‘nhng bài hc v đc khiêm tn.’”

Va k chuyn quá kh, Kinh líu lo khoe va đưc nhn vào chương trình tiến sĩ v nghiên cu âm nhc trong giáo dc, và nghiên cu ti University of Minnesota Graduate School.

“Tr thành mt chuyên viên ngành giáo dc âm nhc, đ làm tươi sáng cuc đi ca nhng thanh thiếu niên kém may mn các vùng quê ho lánh trên nưc M!”

 

Kinh nói v hoài bão.

“Chúng ta cùng là nhng ngưi làm vic vì tha nhân.”

Kinh nói.

“Bác sĩ thì cha bnh cho th cht con ngưi, âm nhc và giáo dc thì cha bnh cho tâm hn ca h!”

                                            Hà Giang/Ngưi Vit

 

Mt c ch đp

Bà Foreman dừng chiếc xe hơi của mình ngay một trạm thu phí giao thông trên xa lộ cao tốc. Liếc mắt qua kính chiếu hậu, bà thấy cả một dãy dài xe hơi ngay sau mình. Bà chợt nảy ra một ý vui vui, bà quay kính xe xuống, đưa ra cho người bán vé một tờ 50 USD và bảo:

_ Tôi mua một vé cho tôi, và còn lại tôi mua thêm năm vé nữa cho năm chiếc xe sau tôi, chỗ tiền dư tôi xin biếu hết cho ông!

Không kịp để cho người bán vé thắc mắc vì sửng sốt, bà Foreman quay kính xe, đạp ga và lái xe đi ngay. Bà hình dung ra trong đầu cùng sự ngạc nhiên đầy thú vị ấy nơi năm người lái xe theo sau mà bà không hề quen biết. Bà không cần những lời cảm ơn, chỉ là một "cử chỉ đẹp" nho nhỏ thôi mà, có đáng gì đâu!
Về đến nhà, bà Foreman vừa làm bếp vừa tủm tỉm cười một mình vì nhớ lại chuyện sáng nay trên đường. Ông chồng để ý thấy làm lạ, đến bữa ăn trưa, ông lựa lời hỏi, bà mới kể lại đầu đuôi. Đến phiên ông chồng cũng cảm thấy vui lây niềm vui nho nhỏ ấy...

Buổi chiều đến trường dạy môn giáo dục công dân, ông Foreman quyết định làm một "cử chỉ đẹp" bằng cách dùng chính câu chuyện về cử chỉ đẹp của bà vợ để dẫn nhập vào bài học. Các học sinh trung học của ông lặng đi một thoáng rồi đồng loạt vỗ tay hoan hô sau lời kết thúc của thầy giáo:
_ Các em hãy nhớ
niềm vui sống khởi đi từ những câu chuyện bình thường nho nhỏ như thế, mỗi ngày ước gì mỗi người trong chúng ta đều làm được ít nhất một "cử chỉ đẹp" tương tự các em nhé!
Ở lớp hôm ấy, có cô bé Mary vốn là một học sinh cá biệt, luôn bướng bỉnh, lì lợm, cũng như một đứa bé lười biếng trong gia đình
. Cô về nhà trong tâm trạng hết sức hân hoan phấn khởi và quyết định sẽ làm một "cử chỉ đẹp" với cha mẹ. Cô lặng lẽ thu dọn, lau chùi, quét tước, nấu nướng và giặt giũ xong xuôi mọi việc trước khi mẹ cô ở xưởng và cha cô ở tòa báo trở về. Sập tối, hai ông bà bước vào nhà và hiểu ra ngay đã có một sự thay đổi kỳ lạ nơi cô con gái đang tuổi dậy thì! Hỏi mãi cô bé mới kể lại câu chuyện về "cử chỉ đẹp" cô đã nghe thầy giáo Foreman kể ở lớp. Cô hứa với bố mẹ mọi chuyện hôm nay cô đã làm ở nhà sẽ không phải là một cử chỉ đẹp duy nhất cô sẽ cố gắng thực hiện.
Sau buổi cơm chiều thật vui và đầm ấm, ông Alfonse, cha của Mary, vốn là phóng viên của một tờ báo địa phương, khoan khoái ngồi vào bàn làm việc. Ông quyết định phải viết ngay một bài báo về câu chuyện "cử chỉ đẹp"... Chỉ đến chiều ngày hôm sau thôi, cả miền đều xôn xao rộn rã khi đọc được bài báo.
Người ta bảo nhau ít nhất mỗi ngày hãy nhớ làm một "cử chỉ đẹp" nho nhỏ cho nhau, cho cuộc sống...

Cha xứ đưa câu chuyện vào bài giảng ngày chủ nhật kế đó. Một diễn giả chọn câu chuyện làm chủ đề chính cho một buổi mạn đàm ở hội trường lớn của thị trấn. Một bà mẹ kể lại cho đứa con như một câu chuyện cổ tích để ru nó vào giấc ngủ ngon. Một đôi bạn trẻ đang yêu nhau cùng thỏa thuận từ nay sẽ dành cho nhau những cử chỉ đẹp thay vì những trò giận dỗi vô bổ.
Ngoài đường phố, người ta thôi không vứt những bã kẹo chewing gum bừa bãi. Những người lái xe cố gắng tránh không làm tạt những vũng nước trên đường lên khách bộ hành. Trong nhà giam, viên cai ngục bẳn tính quyết định sẽ có những cử chỉ đẹp đối với các tù nhân. Người đi mua hàng ở tiệm tạp hoá nói một lời cảm ơn lịch sự, còn cô bán hàng thường hay cau có thì đã biết mìm một nụ cười khả ái để đáp lại. Một cầu thủ bóng đá vốn nổi tiếng là chơi xấu, giò đây trong trận đấu cuối tuần đã chạy lại đỡ một cầu thủ đội bạn bị ngã với một lời xin lỗi...
Một cử chỉ đẹp, vâng, một cử chỉ đẹp nho nhỏ mỗi ngày thôi cũng đủ để làm cho cuộc sống thêm ý nhị đậm đà, và niềm vui bởi sự quan tâm đến nhau trong yêu thương được nhen nhúm, rồi bừng cháy, lan tỏa đến tất cả mọi người.